Хераклит – Фрагменти, 2 дел

Sanzio_01_Heraclitus

Второ продолжение од фрагментите на еден од највлијателните антички филозофи, познат како Темниот од Ефес. Вторите дваесет фрагменти од Хераклит.

21.

θάνατός ἐστιν ὁκόσα ἐγερθέντες ὁρέομεν, ὁκόσα δὲ εὕδοντες ὕπνος

Смрт е она што го гледаме будни, а она што го гледаме спиејќи е сон.

22.

χρυσὸν γὰρ οἱ διζήμενοι γῆν πολλὴν ὀρύσσουσι καὶ εὑρίσκουσιν ὀλίγον

Оние што трагаат по злато, многу земја ќе прекопаат, а малку ќе најдат.

23.

Δίκης ὄνομα οὐκ ἂν ᾔδεσαν, εἰ ταῦτα μὴ ἦν

Името на Дике не би го знаеле да не беа тие нешта.

24.

ἀρηϊφάτους θεοὶ τιμῶσι καὶ ἄνθρωποι

Погубените од Арес и боговите и луѓето ги честат.

25.

μόροι γὰρ μέζονες μέζονας μοίρας λαγχάνουσι

На возвишената гибел ѝ припаѓа повозвишена судбина.

26.

ἄνθρωπος ἐν εὐφρόνῃ φάος ἅπτεται ἑαυτῷ [ἀποθανὼν] ἀποσβεσθεὶς ὄψεις, ζῶν δὲ ἅπτεται τεθνεῶτος εὔδων, [ἀποσβεσθεὶς ὄψεις], ἐγρηγορὼς ἅπτεται εὕδοντος

Ноќе, кога видот му е згаснат, човек си запалува светло. За живота, на сон го допира мртвиот, а буден го допира оној што спие.

27.

ἀνθρώπους μένει ἀποθανόντας ἄσσα οὐκ ἔλπονται οὐδὲ δοκέουσιν

Луѓето по смртта ги чека она што тие ниту го очекуваат, ниту си го претставуваат.

28.

δοκέοντα γὰρ ὁ δοκιμώτατος γινώσκει, φυλάσσει· [καὶ μέντοι καὶ] Δίκη καταλήψεται ψευδῶν τέκτονας καὶ μάρτυρας

Оној што заслужува најголема почит, го спознава привидот, го држи на око. Дике ќе им пресуди на мајсторите на лаги и на лажните сведоци.

29.

αἱρεῦνται γὰρ ἒν ἀντὶ ἀπάντων οἱ ἄριστοι, κλέος ἀέναον θνητῶν· οἱ δὲ πολλοὶ κεκόρηνται ὄκωσπερ κτήνεα

Благородните луѓе едно претпочитаат над сè: вечна слава наспроти смртните нешта; а толпата гледа да се насити како добиток.

30.

κόσμον τόνδε, τὸν αὐτὸν ἁπάντων, οὔτε τις θεῶν οὐτε ἀνθρώπων ἐποίησεν, ἀλλ’ ἦν ἀεὶ καὶ ἔστιν καὶ ἔσται πῦρ ἀείζωον, ἁπτόμενον μέτρα καὶ ἀποσβεννύμενον μέτρα

Овој свет, ист за сите, не го уреди никој до боговите ниту од луѓето, туку беше отсекогаш, е и ќе биде вечно жив оган кој со мера се пали и со мера се гасне.

31.

πυρὸς τροπαὶ πρῶτον θάλασσα, θαλάσσης δὲ τὸ μὲν ἥμισυ γῆ, τὸ δὲ ἥμισυ πρηστήρ … θάλασσα διαχέεται καὶ μετρέεται εἰς τὸν αὐτὸν λόγον ὁκοῖος πρόσθεν ἦν ἢ γενέσθαι γῆ

а) Обрати на огнот: прво море, а од морето половина земја и половина престер.

б) [Земјата] се расточува во море и воспоставува мера според истиот логос како што беше пред да стане земја.

32.

ἕν τὸ σοφὸν μοῦνον λέγεσθαι οὐκ ἐθέλει καὶ ἐθέλει Ζηνὸς ὄνομα

Едно, единствено мудро, не сака и сака да биде именувано со Ѕвес.

33.

νόμος καὶ βουλῇ πείθεσθαι ἑνός

Закон е и на волјата на еден да се потчинуваш.

34.

ἀξύνετοι ἀκούσαντες κωφοῖσιν ἐοίκασι· φάτις αὐτοῖσιν μαρτυρεῖ παρεόντας ἀπεῖναι

Оние што слушнале, а сепак не сфаќаат, прилегаат на глуви. За нив говори изреката дека се присутни, а сепак отсутни.

35.

χρὴ εὖ μάλα πολλῶν ἵστορας φιλοσόφους ἄνδρας εἶναι

Луѓето [што ја љубат мудроста] треба да сде добри зналци во многу нешта.

36.

ψυχῇσιν θάνατος ὕδωρ γενέσθαι, ὕδατι δὲ θάνατος γῆν γενέσθαι, ἐκ γῆς δὲ ὕδωρ γίνεται, ἐξ ὕδατος δὲ ψυχή

За душите е смрт да станат вода, а за водата е смрт да стане земја; од земјата настанува вода, а од водата пак душа.

37.

Sues caeno cohortales aves pulvere vel cinere lavari

[Свињите се бањаат во кал, а живината во прав и пепел]

38.

[δοκεῖ [Θαλῆς] δὲ κατά τινας πρῶτος ἀστρολογῆσαι …]

[Според некои, се чини дека (талес) прв се занимавал со иследувањето на ѕвездите...]

39.

ἐν Πριήνῃ Βίας ἐγένετο ὁ Τευτάμεω, οὗ πλείων λόγος ἢ τῶν ἄλλων

Во Приена живееше Бијант, синот на Тевтам, кој имаше поголема слава од другите.

40.

πολυμαθίη νόον οὐ διδάσκει· Ἡσίοδον γὰρ ἂν ἐδίδαξε καὶ Πυθαγόρην, αὖτίς τε Ξενοφάνεά τε καὶ Ἑκαταῖον

Многузналството не учи на мудрост; инаку, ќе ги научеше Хесиод и Питагора, а исто така и Ксенофан и Хекатај.

 

Извор: Митевски, Витомир. Хераклит, 1997, Матица Македонска, Скопје

 

1,772 total views, 1 views today